اتاق فکر برای روایت‌های تبیینی 

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز راهبری پیام، مجموعه‌ای راهبردی در حوزه فرهنگ و تبلیغ دینی است که با هدف تولید، هدایت و ساماندهی پیام‌های گفتمانی انقلاب اسلامی فعالیت می‌کند. این مرکز با رویکردی شبکه‌محور، تلاش دارد جریان انتقال معارف توحیدی، ولایی و تمدنی را در میان فعالان فرهنگی و نسل نوجوان و جوان تقویت کند. از مهم‌ترین مأموریت‌های این مرکز می‌توان به تولید محتوای راهبردی، گفتمان‌سازی، رصد تحولات فکری و فرهنگی، توانمندسازی مبلغین و پشتیبانی از طرح‌های ملی فرهنگی اشاره کرد. این مرکز، با نگاه آینده‌نگر و تمدنی، در مسیر تربیت نسلی هویت‌مند، آگاه و اثرگذار در زیست اجتماعی گام برمی‌دارد و می‌کوشد پیام انقلاب اسلامی را متناسب با نیازهای روز جامعه، به شکلی منسجم و کارآمد تبیین و منتشر کند. 

مرکز راهبری پیام از از زمان آغاز به کار خود تلاش کرده با انتشار مجموعه‌های متنوعی از ویژه‌نامه‌های تبلیغی، نقش مهمی در تبیین مسائل روز و اطلاع‌رسانی به جامعه ایفا کند. این ویژه‌نامه‌ها با هدف ارتقاء آگاهی عمومی و ارائه پیام‌های خاص در حوزه‌های مختلف طراحی و منتشر شده‌اند. به عبارتی، مجموعه‌های منتشرشده توسط مرکز راهبری پیام در سال 1404 با محتوای متنوع و موضوعات حساس، به‌طور مؤثر در تبیین مسائل مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور نقش داشته‌اند. این ویژه‌نامه‌ها نه‌تنها به تقویت روابط داخلی بلکه به گسترش تبادل افکار و روایت‌های مختلف بین کشورهای مختلف کمک کرده‌اند. مهدی افراز، مدیر مرکز راهبری پیام در ادامه به بررسی ویژه‌نامه‌ها و کتاب‌های تبلیغی منتشر شده در سال جاری پرداخته است. 

مرکز راهبری پیام از چه زمانی فعالیت خود را آغاز کرده است؟

این مرکز از تیرماه 1404 با هدف پشتیبانی محتوایی اقدامات و فعالیت‌های مجموعه‌های تبلیغی و تبیینی زیرمجموعه سازمان تبلیغات شروع به فعالیت کرد. 

چه رویکردی در پس انتشار این مجموعه‌ها وجود دارد؟

به‌طورکلی، مجموعه ویژه‌نامه‌هایی که به همت مرکز راهبری پیام منتشر شده‌اند، تلاش کرده‌اند تا این خلأ را جبران کنند و با خلق روایت‌های مشخص، زاویه نگاه و فریم تحلیلی خود را نسبت به موضوعات مختلف ارائه دهند. هدف این است که این دیدگاه‌ها به شکلی روشن و منظم به ذهن مخاطب منتقل شود و با روایت‌های موجود در میدان، از جمله روایت‌های معارض و موازی، مقابله کند. علاوه‌براین، تلاش شده تا برای تثبیت یک روایت واحد و معتبر در موضوع بمب اتم، یا موضوع اعتکاف، یا موضوع بی‌ثباتی بازار ارز، مجموعه‌ای از پیام‌ها و استدلال‌ها ارائه شود که مخاطب بتواند آن‌ها را به‌طور شفاف درک کند.

رویکرد دیگری هم که وجود دارد، این است که ما مخاطب کارها را مصرف کننده نهایی در نظر نگرفته‌ایم.  در حال حاضر، حجم زیادی فعالیت های حوزه شناختی و ترویجی- تبیینی اتفاق می‌افتد؛ کاری که ما باید انجام دهیم، این است که بتوانیم در زمینه روایت‌پردازی و و مهندسی پیام به پیشران‌های ارتباط با مردم کمک و پشتیبانی کنیم. لذا مخاطب ما، همین شبکه تولیدکنندگان و شبکه فعالان و کنشگران و طراحان عرصه تبلیغ تبیینی است. 

برای تثبیت روایت‌ها چه اقداماتی انجام شده است؟

ابتدا باید انتخاب کرد با چه روایتی جامعه را خطاب قرار داد. نکته کلیدی بعدی این است که برای تفهیم بیشتر روایت، باید آن را به استدلال‌های ریز و جزئی و متکثری تبدیل کرد تا با قرار گرفتن در کنار یکدیگر، بتوانند تصویری کلی بسازند که ما به آنها پیام می‌گوییم. به عنوان مثال، بعد از حادثه بمباران دوحه توسط رژيم صهيونيستي براي ازبين بردن سران حماس، تصمیم گرفتیم که درقالب 18 پیام، روایت خود را از حادثه ارائه کرده و تلاش کنیم تا در اختیار دوستان و عزیزانی قرار گیرد که کارهای رسانه ای و تبلیغی و تبیینی می‌کنند و از این جهت می‌توان از این روایت پشتیبانی کرد؛ یا به عنوان مثال، در مورد موضوع اعتکاف، بسیاری از درگاه‌های نشر در کشور به مدت سه هفته تا یک ماه به این اتفاق می‌پردازند. در این میان، ما جهاد کلی را که مشخص می‌کنیم به عنوان مثال، 40 استدلال را در ارتباط با این موضوع در قالب 40 پیام ارائه می‌دهیم تا روایت اصلی شکل گیرد. 

کدام مجموعه برای نخستین‌بار منتشر شد؟

ما یک سری مجموعه کار را پیش از شکل‌گیری ماهیت مرکز راهبری پیام، کلید زده و تولید کرده بودیم که یکی از آنها، مجموعه «گفتارهای مقاومت و پیشرفت» بود که یک نسخه از آن منتشر شده بود. تیر ماه امسال که مرکز شکل گرفت و تغییراتی که در مرکز راهبردی سازمان داشتیم و مرکز راهبری پیام در تیر امسال آغاز به کار کرد، اولین کاری که در دست گرفتیم، انتشار نسخه دوم «گفتارهای مقاومت و پیشرفت» بود که حوالی مرداد ماه اتفاق افتاد. 

چه آثار، مجموعه و کتاب‌هایی توسط این مرکز منتشر می‌شود؟

یکی از چالش‌هایی که در فضای کارهای ادراکی، شناختی و تبیینی وجود دارد، این است که در موقعیت‌هایی که سوژه‌هایی پدید می‌آید و نظام ذهنی مخاطبان و جامعه را درگیر می‌کند، به مرور می‌توانیم حرف‌های خودمان را که برآمده از آرمان‌ها، آموزه‌ها، معارف، و دیدگاه‌های ما نسبت به مسائل کلان است، ناظر به سوژه‌هایی که به‌وجود می‌آیند و روزانه یا هفتگی رقم می‌خورند و ذهن جامعه را درگیر می‌کند، ذیل آن سوژه، صورت‌بندی کنیم. موضوعی مانند بمب اتم، دو سه هفته‌ای در جهان مطرح بود و پیرامون لزوم وجود یا عدم وجود آن، بحث‌هایی مطرح می‌شد. این موضوع، نشان‌دهنده یک چالش و خلأ در ارائه دیدگاه‌ها و پیام‌های ما به مخاطب و جامعه بوده است. 

از زمان فعالیت مرکز راهبری پیام در سال 1404، چه تعداد کتاب‌های تبلیغی منتشر شده‌اند؟

تاکنون حدود 20 مجموعه تبلیغی به اضافه 20 مجموعه ویژه‌نامه «دور دوم جنگ» نیز پیرامون اتفاقات دی ماه 1404 منتشر شده که درمجموع 40 شماره کار را دربرمی‌گیرد. در جنگ رمضان هم از همان روزهای نخست آغاز جنگ، دست به کار شدیم و در حالی که تنها سه روز گذشته بود، ویژه‌نامه «نبرد سرنوشت» را کلید زدیم. این ویژه‌نامه با توجه به اتفاقات متعددی که در همان روزهای نخست افتاد، شهادت رهبر انقلاب و جمعی از مقامات و نیز به دلیل اهمیت این جنگ بعد از اتفاقات دی ماه 1404، بر آن شدیم تا ویژه‌نامه مفصلی را با موضوعات متنوع آماده کنیم که هر کدام در قالب 14 پیام به ارائه پیام‌های تبیینی پیرامون جنگ آمریکایی صهیونیستی علیه ایران می‌پردازد و تاکنون به بیش از 30 شماره از این ویژه‌نامه رسیده است.

همچنین، در خلال جنگ رمضان، کتابی هم با عنوان «پدر کشتگی» پیرامون موضوعاتی چون تروریسم اقتصادی، سیاست در خدمت ظلم، مهار پیشرفت ایران، و سایه جنگ و ناامنی دائمی منتشر شد. این کتاب در قالب 90 پیام تبیینی پیرامون یکصد سال جنایت و دشمنی آمریکا علیه ملت ایران را در قالب دو نسخه الکترونیک و چاپی منتشر شده است. 

به برخی از مجموعه‌های منتشرشده اشاره می‌کنید؟

برخی از این مجموعه‌ها عبارتند از: «بازگشت به جهان واقعی»، «نمایشگاه توسعه»، «هنر جنگ»، «بن‌بست»، «یک روح در دو ملت»، «عملیات احیا»، «اعتکاف»، «پس از یک سال»، «سقوط نظام سوریه»، «دقیقه 90»، «بازگشت به 1947»، «بی‌ریشه»، «گروگان»، «عصر دلار و اقتصاد ایران»، «رسوا از سیستم» و «نظم قدرت در جهان غرب».

هر کدام از مجموعه‌ها با چه رویکردی منتشر شدند؟

مجموعه «بازگشت به جهان واقعی» با موضوع فعال‌سازی مکانیسم ماشه در قالب 20 پیام منتشر شد. «نمایشگاه توسعه» با 18 پیام به مسئله‌ بمباران دوحه پرداخت. «تراژدی اوکراین» با مسئله آغاز مذاکرات روسیه و اوکراین برای پایان جنگ، اتحاد ملی و جامعه مقاوم و نیز تثبیت انسجام اجتماعی بعد از جنگ با 13 پیام ارائه شد. «هنر جنگ» هم مجموعه‌ای بود که با 26 پیام در رابطه با سبک رهبری رهبر انقلاب در جنگ 12 روزه منتشر شد. مجموعه «خروج از بن‌بست» با 30 پیام، در مورد لزوم بازنگری در تعاملات ایران با جهان غرب عرضه شد. 

همچنین، مجموعه‌های «یک روح در دو ملت» در قالب 70 پیام در ارتباط با سالگرد شهادت شهید نصرالله؛ «عملیات احیا» با 30 پیام در مورد نشست شرم‌الشیخ؛ «رستاخیز شهر» با 40  پیام در مورد اعتکاف؛ «پس از یک سال» با 60 پیام در رابطه با سقوط نظام سوریه؛ «دقیقه 90» با 70 پیام در مورد روند تغییرات پوشش در ایران؛ «بمب اتم» حاوی 30 پیام در مورد کمپین‌های مشوق ساخت سلاح هسته‌ای؛ «بازگشت به 1947» در قالب 24 پیام در مورد دستاوردهای عملیات طوفان‌الاقصی؛ «غیر قابل مذاکره» حاوی 50 پیام در مورد توانمندی‌های صنعت موشکی؛ «بی‌ریشه» با 60 پیام در مورد دیروز و امروز خاندان پهلوی؛ «گروگان» با 40 پیام در رابطه با عصر دلار و اقتصاد ایران؛ «ایرن‌مرد» حاوی 50 پیام در مورد شخصیت شهید سلیمانی؛ «رسواتر از اپستین» هم که به‌تازگی چاپ شده، حاوی 30 پیام مرتبط با نظم قدرت در جهان غربی منتشر شده‌اند. همچنین، 20 مجموعه «دوره دوم جنگ» هم درمجموع با 280 پیام به بیان پیام‌های تبیینی پیرامون رخدادهای زمستان 1404 پرداخت. 

انتشار ویژه‌نامه «نبرد سرنوشت» از روز دوازدهم اسفند آغاز شد و تا امروز که با هم صحبت می‌کنیم، پانزده شماره از آن منتشر شده و تاکنون 210 پیام تبیینی به‌واسطه آن منتشر شده است. فتح خون؛ جنگ، جنگ تا پیروزی؛ نظم ولایی؛ ملت مبعوث؛ شاخص پیروزی؛ خلیج فارس آینده؛ بیعت رمضان؛ الطاف خفیه؛ یک‌بار برای همیشه؛ سلاح زندگی؛ بازی همیشگی؛ فاز زیرساخت؛ چهارشنبه‌سوری؛ آن‌سوی خیابان؛ نوروز حماسه، جزء عناوینی از این ویژه‌نامه هستند که تاکنون منتشر شده‌اند. 

بازخورد مخاطبان و تأثیرگذاری این مجموعه‌ها چگونه بوده است؟

بازخوردها اغلب مثبت بوده و درواقع، هر مجموعه، بسته به موضوع و مخاطب خود، از استقبال متفاوتی برخوردار بوده است. به‌طور مثال، مجموعه «ریشه» با توجه به فراخوان‌ها و فضای مرتبط، استقبال خوبی داشته و مجموعه «اعتکاف» نیز با توجه به اهمیت موضوع، مورد توجه مخاطبان قرار گرفته است. همه مجموعه‌ها از نظر ما اثرگذار بوده و هر کدام تأثیر خاص خود را بر فضای جامعه و مخاطبان به‌جا گذاشته‌اند. به عبارتی، در مورد روایت و پیام، به تکرار، از افرادی که درگیر موضوعات تبلیغی و تبیینی هستند، تأیید می‌گیریم.

مسئله پیام جزء خلأهای جدی ما در فضای اقدامات رسانه‌ای و تبلیغی و شناختی محسوب می‌شود. این مجموعه‌ها به‌ویژه در زمینه‌های مرتبط با سیاست‌گذاری، مسائل اجتماعی و اقتصادی، و نیز موضوعات فرهنگی تأثیر زیادی بر جامعه داشتند. البته، نظرات مختلفی در مورد تأثیرگذاری این مجموعه‌ها وجود دارد، اما مهم‌ترین نکته این است که هر مجموعه بنا به موضوع خاص خود، با استقبال خاصی روبرو شد. 

منبع: جام‌جم‌آنلاین